Είχα ξεκινήσει να σταχυολογώ τα παρακάτω σημεία πριν από τις γιορτές. Μόλις που κατάφερα να ολοκληρώσω τη λίστα. Σίγουρα η επικαιρότητα με έχει επηρεάσει. Θα ήθελα όμως, σε 10 χρόνια από τώρα, να γράψω για τις 1+9 αλήθειες...
 
  1. Έλλειψη στρατηγικής σε όλες τις κρατικές εκφάνσεις. Που πάει η χώρα; Τι οικονομία θέλουμε; Ποιος είναι ο ρόλος της παιδείας; Έχει κατεύθυνση η εξωτερική πολιτική ή πάει όπου φυσάει ο άνεμος; Αν δώσουμε απαντήσεις σε όλα αυτά, ίσως κάποια στιγμή η ανθρωπότητα μιλήσει για το ελληνικό - επιτυχημένο μοντέλο. 

  2. Έλλειψη επιχειρηματικότητας. Το ελληνικό επιχειρηματικό δαιμόνιο εντός των τειχών περιορίζεται σε καφετέριες και σουβλατζίδικα. Σε όλους τους άλλους τομείς, η οικονομία είναι - με μια δόση υπερβολής- κρατικοδίαιτη, “σταλινική”. Για του λόγου το αληθές, από το 2009 και μετά, αφότου οι κάνουλες με το χρήμα του δημοσίου έκλεισαν, στέρεψε η αγορά. 

  3. Διαφθορά και αναξιοκρατία. Αυτές οι έννοιες πάνε χέρι με χέρι. Μετά την κρίση, το ζήτημα της ανικανότητας των όσων διαχειρίστηκαν τις τύχες της Ελλάδας και της Κύπρου στα τελευταία χρόνια έγινε συνειδητό. Η κοινωνική και οικονομική διαφθορά οδηγούν με μαθηματική ακρίβεια στην επικράτηση ανθρώπων που δεν αξίζουν και που δεν έχουν τα προσόντα και τις ικανότητες. Αυτή η ένδεια ικανοτήτων επιτείνεται σε περιόδους κρίσεων, όπου χρειάζονται λεπτοί χειρισμοί. Το δυστύχημα είναι ότι η διαφθορά και η αναξιοκρατία δεν περιορίζεται μόνο σε πολιτικό επίπεδο, αλλά πλήττει όλους τους τομείς της ανθρώπινης δράσης, λ.χ. από τις προσλήψεις στο δημόσιο τομέα έως την επιχειρηματικότητα (επίκαιρο το ζήτημα με τα θαλασσοδάνεια του Ταχυδρομικού Ταμιευτηρίου και της Τράπεζας Κύπρου). 

  4. Ευνοιοκρατία. Είναι η άλλη όψη του ίδιου νομίσματος (μαζί με την αναξιοκρατία). Χάνεται πολύτιμο ανθρώπινο δυναμικό. Άνθρωποι που μπορούν να προσφέρουν βρίσκονται στο περιθώριο, γιατί πολύ απλά αυτοί που αποφασίζουν -πάντα με “αντικειμενικά” κριτήρια-  ευνοούν τα δικά τους “παιδιά”. Και μετά απορούμε γιατί οι νέοι φεύγουν στο εξωτερικό και γιατί διαπρέπουν οι Έλληνες εκεί έξω. 

  5. Επιβράβευση της ανομίας. Η εφαρμογή του νόμου ήταν και είναι ελλιπής σε σημείο που  έχει διαρραγεί ο κοινωνικός ιστός και η κοινωνική συνοχή. Ιδιαίτερα η ανομία και η μη ισότιμη εφαρμογή το νόμου δημιούργησαν την πεποίθηση ότι η επιβράβευση δεν έρχεται από το μονοπάτι του δικαίου. Το τελικό χτύπημα δε, είναι η παραδοχή ανώτατων κρατικών αξιωματούχων ότι την κρίση την πληρώνουν σήμερα οι συνεπείς φορολογούμενοι.

  6. Έλλειψη ασφάλειας. Είναι γενικευμένο το συναίσθημα αυτό. Η ασφάλεια έχει πολλές διαστάσεις -ατομική και θεσμική.  Ο πολίτης αισθάνεται απροστάτευτος, λόγω της αύξησης της εγκληματικότητας, αλλά και της οικονομικής κρίσης. Ίσως η μεγαλύτερη απειλή είναι η ανεργία. Όμως ο πολίτης δεν εμπιστεύεται τους κρατικούς θεσμούς. Δεν υπάρχει συνέχεια στο κράτος και η πολιτική μεταβάλλεται ανάλογα με τα πρόσωπα και τα συμφέροντα που εξυπηρετούν. 

  7. Μη ανοχή και μη σεβασμός στη διαφορετικότητα. Η παρατήρηση αυτή ταυτίζεται με την εθνοκεντρική χριστιανική κουλτούρα.  Κατακρίνεται και περιθωριοποιείται ό,τι διαφορετικό - μη συμβατό. Είναι έντονη η δυσκαμψία να ενσωματώσουμε πολυπολιτισμικές απόψεις, με συνέπεια να περιθωριοποιούνται μεγάλα κομμάτια της κοινωνίας. Μπερδέψαμε τον καλώς νοούμενο “πατριωτισμό” και “εθνισμό” με τον “εθνικισμό”. Εν τέλει, βλάπτονται στοιχεία της ίδιας της παράδοσης και της κουλτούρας μας. 

  8. Η κοινωνία διακρίνεται από μια ατομικότητα. Υπάρχει μια διάχυτη αδιαφορία για τους άλλους, δεν υπάρχει η αίσθηση του “εμείς”, δεν υπάρχει αλληλεγγύη. Έκφανση της ακραίας ατομικότητας είναι η φοροδιαφυγή και η φοροαποφυγή που αποτυπώνουν σε απόλυτο βαθμό την αδιαφορία για τους άλλους. Χάνεται όμως πολύ σημαντικό κοινωνικό κεφάλαιο, καθώς τα κοινωνικά αγαθά παράγονται, όταν οι άνθρωποι συναναστρέφονται και αλληλεπιδρούν. 

  9. Όλοι έχουν δίκαιο. Δίκαιο οι ιδιοκτήτες που υπερφορολογούνται, δίκαιο οι ιδιωτικοί υπάλληλοι που απολύονται, δίκαιο οι δημόσιοι υπάλληλοι που τόσα χρόνια ήταν οι συνεπείς φορολογούμενοι, δίκαιο οι συνταξιούχοι που βλέπουν τους κόπους χρόνων να περικόπτονται, δίκαιο έχουν οι νέοι που βλέπουν το μέλλον τους να υποθηκεύεται, δίκαιο οι επιχειρηματίες που δρουν σε οικονομικά αφιλόξενο περιβάλλον, δίκαιο οι πολιτικοί που τα έλεγαν τόσα χρόνια, δίκαιο οι δικαστές που τόσα χρόνια έκαναν τη δουλειά τους, δίκαιο έχω και εγώ και εσύ.

  10. Ζούμε σε έναν τόσο όμορφο τόπο. Η ομορφιά της χώρας μας είναι μοναδική, χωρίς να σημαίνει ότι είναι η μοναδική όμορφη χώρα. Βουνά, θάλασσα, το μπλε του ουρανού, οι μυρωδιές, όλα αυτά! Και είναι κρίμα να χάνεται αυτή η ομορφιά εξαιτίας των προβλημάτων της καθημερινότητας. 
     

    Αντώνης Κουρουτάκης